Upoznajte Krašovane, Srbe katolike koje su srpski jezik i običaji spasili od pretapanja u Rumune i Bugare

Region Zanimljivosti

I u Banatu ima Srba katolika. To su Srbi Krašovani koji stanuju u Krašo-Severinskoj (Krassó-Szörény) županiji, a u trokutu između Vršca, Lugoša i Oršave, u tome moru rumunskom, ima ih 20.000 duša. Neobično su lijepog soja, jaki ljudi, bave se zemljoradnjom i dobri su baštovani. Govore čisto srpski, među tim se nazivaju Krašovani po svoj prilici po rijeci Karašu, koja u brdu Mušnjaku izvire a kod Kajtasova i Palanke u Dunav utiče).

Ali kad ih upitate, kako govore, odgovoriće vam kao i bački Šokci, da govore srpski.
Oni su očuvali – i ako okruženi samim strancima, – srpski jezik, srpske običaje i sve osobine, koje karakterišu srpsko pleme, a uz to su po vjeri rimokatolici.
I što je najkarakterističnije, upravo to im je pomoglo da sačuvaju svoj srpski simbol do danas.

Njihova pravoslavna braća, naseljena na obali Dunava iz srpske klisure s Rrshavom (Oršava), stopila su se u Rumunje, između ostalog i zato što su bili iste vjere kao i superiorni Rumunji.
Još samo prezimena tih porodica i srpska imena mjesta, brda, rijeka, položaja (Domogled, Treskavica, Bistrica, Černa, Izvor, Izlaz, Drenkovo, Moldava itd.) kazuju putniku, da su to bili Srbi.

Među tim Krašovane je baš razlika u vjeri spasla od pretapanja u Rumune i oni su i sada Srbi po svemu. Zlo je samo, što nemaju svojih škola, ali sad je i u tom pošlo na bolje, jer se sad u njih pojavio pokret za osnivanje narodnih škola.

Ponudu iz Bugarske da se „kao Bugari“ isele u svoju „staru otadžbinu“, odbili su Krašovani najodlučnije, jer – vele – oni nisu Bugari, već Srbi. Vrijedno bi bilo dublje ispitati ovaj zabačeni, skoro nepoznati kraj Srpstva.
To je pokrenuo ove godine beogradski „Dnevni List“.

Torlački govor – Dijalekatska mapa

Što se pak njihova porijekla tiče ima dvije verzije: ili su se naselili iz Hercegovine (kao i Bunjevci) ili iz crnogorskog okruga u Srbiji.
Ako stoji ovo, da su se naselili u ove krajeve 1730. god. ili pravilnije 1737. god, dakle u doba poslednje seobe Srba iz Srbije u Ugarsku pod pećkim patrijarhom Arsenijem IV. Jovanovićem Šakabentom, onda su oni porijeklom iz Srbije.

U to vrijeme istorija ne belježi veće seobe iz Hercegovine, a Bunjevci su se – kao što znamo – doselili u 80. godinama XVII. vjeka.
Katoličku vjeru primiše Krašovani u drugoj polovini XVIII. vjeka (1765. g.) za vladavine Marije Terezije, a poslije seobe Srba u Rusiju (1751.-1753. g.), dakle u doba najvećeg ujedinjenja, koje ih je zasigurno i lišilo pravoslavne vjere.

Izvor: Ivan Ivanić, „O Bunjevcima“, Subotica, 1894.
Preuzeto sa: Rasen
/opanak.rs/*